Doniesienie naukowe

Nowa publikacja poddaje w wątpliwość liczbę zawałów serca w badaniach TRITON, RECORD i PLATO

Dwóch lekarzy w artykule komentującym wyniki badań sugeruje, że sponsorzy wymienionych badań mogli manipulować danymi, ponieważ liczba zgłoszonych zawałów serca podanych przez komitety zajmujące się zbieraniem danych różni się od informacji podanych przez poszczególne ośrodki i faworyzuje badany lek w trzech głównych badaniach kardiologicznych. Jednakże badacze i osoby nadzorujące wyjaśniają, dlaczego dane te się nie zgadzają i wskazują na niedoskonałości analizy.

Towson, Maryland. W trzech dużych badaniach kardiologicznych – TRITON TIMI-38, RECORD i PLATO – liczba zawałów serca (myocardial infarction, MI) zgłoszonych do centralnych komitetów zbierających dane (clinical events commitees, CEC) różniła się od liczb podanych przez poszczególne ośrodki biorące udział w badaniach, w każdym przypadku faworyzując nowy, badany lek. Czy doszło do manipulacji danymi? Pytanie to postawili: dr Victor Serebruany (HeartDrug Research Laboratories, Johns Hopkins University, Towson, Maryland) i dr Dan Atar (Oslo University Hospital, Oslo, Norwegia) w nowej analizie i komentarzu opublikowanym online 26 lipca 2012 roku w czasopismie Thrombosis and Hematosis [1].

Dr Freek Verheugt (Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, Amsterdam, Holandia) w artykule redakcyjnym opisał rozbieżności w liczbie MI jako „niepokojące” [2].

W odpowiedzi na nową publikację kilku badaczy i liderów CEC naciskało na portal heartwire, by napisać, że „nie ma rozbieżności”, twierdząc, że autorzy takiego punktu widzenia tworzą „złą naukę” i „wadliwe analizy”.

Punkt widzenia sugeruje manipulację danymi przez sponsorów

Autorzy porównali liczby MI podane przez centralną CEC i wysłane do Amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA), stanowiące część procesu akceptacji leku, z danymi pochodzącymi z indywidualnych ośrodków, które były częścią wtórnej analizy FDA.

Centralny komitet zastosował trzy strategie w zgłaszaniu MI, które poprawiły wyniki tej analizy z badanymi lekami:

  • w badaniu TRITON TIMI-38 definicja MI została zmieniona pod koniec badania na bardziej liberalną i „dodatkowe” MI zostały rozdzielone równo do ramienia prasugreluklopidogrelu (lek porównywany), przez co powstały znamienne różnice między grupami (z 72 do 144 MI).
  • w badaniu PLATO CEC znalazł dodatkową liczbę 45 zawałów serca w grupie klopidogrelu (lek porównywany) i ani jednego w grupie tikagreloru.
  • w badaniu RECORD unieważniono 16 „cichych” MI.

„Trudno zaprzeczyć, że wyniki oceny, co najmniej w  tych trzech przypadkach, oficjalnie faworyzują sponsorów badania” – napisali. „Bez tej oceny (…) pierwszorzędowe wyniki trzech badań nie byłyby istotne statystycznie” – powiedział dr Serebruany dla heartwire. „Lekarze muszą mieć kompletny obraz, aby podejmować decyzje w klinice” – dodał. – „W celu informowania lekarzy, wszystkie przyszłe analizy badań powinny obowiązkowo zawierać zdarzenia zgłaszane przez ośrodek, aby (…) lekarze wiedzieli dokładnie co odkryli badacze”.

Artykuł redakcyjny: „prowokująca analiza”, „zaskakujące wyniki”

Dr Verheugt przyznaje się, że osoby kontrolujące przebieg badania oraz badacze mieli do czynienia z surowymi danymi, chociaż badanie RECORD miało charakter badania otwartego. Uznał, że analiza była „prowokująca” a wyniki „zaskakujące i prawdopodobnie szokujące”. „Dla autorów obecnej analizy, jak i wielu innych, nie można całkowicie wykluczyć możliwości manipulacji wynikami badania przez sponsorów mających dostęp do danych” – dodał.

Badacze TIMI ujawniają luki w analizie

Inni badacze nie zgadzają się z wnioskami dr. Serebruany’ego i dr. Atara. „Nie ma «rozbieżności»” – powiedział dla heartwire dr Christopher Cannon (Harvard Medical School, Boston), główny badacz badania TIMI. „Jest wiele okołozabiegowych MI, które są diagnozowane jedynie na podstawie oceny biomarkerów oznaczanych po przezskórnych interwencjach wieńcowych (PCI), dlatego badacze nie mogli zawrzeć tych MI w analizie; jedynie CEC mógł to zrobić” – zauważył. – „Jest to proste wytłumaczenie i całkowicie odmienne od dzikich i niedoinformowanych spekulacji autorów tej bardzo stronniczej publikacji”.

„Zwyczajne porównywanie danych z ośrodka i danych centralnych jest zbyt dużym uproszczeniem” – powiedział dr Stephen Wiviott (Brigham and Women’s Hospital, Boston, MA), autor i przewodniczący grupy roboczej CEC badania TIMI dla heartwire. „W niektórych badaniach PCI (np. w TRITON-TIMI 38) biomarkery mogą być oznaczane lokalnie, ale analizowane dopiero przez centralne laboratorium w celu wykrycia MI – aby uniknąć wykorzystania niepotwierdzonych testów przez poszczególne ośrodki, odmienności w interpretacji i zgłaszania takich przypadków” – wyjaśnił dr Wiviott. W innych badaniach liczba transfuzji i poszczególnych krwawień może być zbierana bez pytania badaczy o przypisanie kategorii takich jak „poważne” lub „małe”. „W każdym przypadku analiza danych podanych przez ośrodek w porównaniu z centralnymi wskaźnikami zdarzeń będzie się różnić. Centralne wyniki będą wyższe, nie z powodu manipulacji danymi, ale z powodu wypadkowej obróbki podczas zbierania danych” – wyjaśnił dr Wiviott.

Badacze PLATO zwracają uwagę na „złą naukę” przedstawioną w publikacji

Badacze PLATO przedstawili zbliżoną konkluzję. Obecne „analizy są oparte na niekompletnych danych, niedoskonałych przypuszczeniach i nieodpowiednich analizach” – powiedział dr Robert Harrington (Stanford University, Stanford, Kalifornia) współprzewodniczący komitetu badania PLATO w komentarzu dla portalu heartwire. „Jak najbardziej respektuję otwartą dyskusję i rozmowę, lecz ta publikacja jest tylko czystą złą nauką” – stwierdził. – „Najważniejszym problemem jest to, że dr Serebruany poruszył istotny temat kliniczny gwarantujący poważną debatę i dyskusję, ale strywializował go przez swoją publikację”.

„Nawet ocena jest ważnym aspektem badań. Nie potrzebujemy prowadzić otwartej dyskusji na temat spraw poruszonych przez autorów” – powiedział w rozmowie z heartwire dr Kenneth W. Mahaffey (Duke Clinical Research Institute, Durham, Północna Karolina), przewodniczący CEC badania PLATO. Mimo to, jak zauważył, „obecna analiza była niedoskonała, ponieważ autorzy użyli danych pacjentów nieuwzględniających niektórych zmiennych”. „W badaniu PLATO były obecne incydenty zgłoszone przez badaczy, które nie były uznane jako incydenty przez CEC, ponieważ nie spełniły ustalonej definicji punktu końcowego i na odwrót, CEC znalazł zdarzenia, które nie były zgłoszone przez badaczy jako punkty końcowe”.

Dr Mahaffey w podsumowaniu stwierdził, że: „autorom nie udało się także potwierdzić kilku publikacji, które niedawno analizowały niezgodności pomiędzy badaczami z poszczególnych ośrodków a CEC, podobnie jak i badań, w których, według CEC, końcowe wyniki były mniej korzystne dla eksperymentalnego ramienia badania niż wyniki zgłoszone przez ośrodki, w których były przeprowadzane badania”.

Adaptation in Polish has been done by FaktyMedyczne.pl and has not been reviewed by theheart.org editorial team.

Piśmiennictwo:

1. Serebruany VL, Atar D. Viewpoint: Central adjudication of myocardial infarction in outcome-driven clinical trials – common patterns in TRITON, RECORD, and PLATO? Thromb Haemost 2012; DOI: 10.1160/TH12-04-0251. Dostępne na stronie: http://www.schattauer.de/en/magazine/subject-areas/journals-a-z/thrombosis-and-haemostasis.html.

2. Verheugt FWA. Outcomes of positive randomised controlled trials: Double-blind or double vision? Thromb Haemost 2012; DOI: 10.1160/TH12-060435. Dostępne na stronie: http://www.schattauer.de/en/magazine/subject-areas/journals-a-z/thrombosis-and-haemostasis.html

Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Serwis FaktyMedyczne.pl wykorzystuje pliki cookies do gromadzenia informacji związanych z korzystaniem ze strony internetowej. Mechanizm cookies nie ma na celu pozyskiwania jakichkolwiek informacji o indywidualnych użytkownikach serwisu. Stosowany jest w celu usprawniania funkcjonowania serwisu zgodnie z obowiązującymi w sieci www standardami. Użytkownik może usunąć pliki cookies lub zmienić ich ustawienia w przeglądarce internetowej. Usunięcie lub zmiana ustawień plików cookies w przeglądarce może się wiązać z utrudnieniami w korzystaniu z Serwisu. Więcej informacji znajduje się w Polityce prywatności.