Z ręką na pulsie

IBD PAN im. M. Nenckiego: Popularne leki przeciwzapalne mogą ułatwić naprawę mózgu po udarze – wnioski z badań

Udar mózgu często wiąże się z utratą lub zaburzeniami szczególnie ważnych funkcji, takich jak mowa, widzenie czy uwaga. Ich przywrócenie, przynajmniej częściowe, jest możliwe, lecz trudne. Okazało się, że jedną z przeszkód jest stan zapalny, który obniża plastyczność mózgu. Badania na szczurach, przeprowadzone w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego w Warszawie, sugerują, że skuteczność rehabilitacji po udarze będzie można poprawić za pomocą popularnych leków przeciwzapalnych.

Zespół prof. dr hab. Małgorzaty Kossut z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego w Warszawie udowodnił niekorzystny wpływ stanu zapalnego na plastyczność mózgu po udarze. Wykazano jednocześnie, że popularny lek przeciwzapalny, ibuprofen, przywraca zdolności kory mózgowej do zmian neuroplastycznych. „Badania przeprowadziliśmy na szczurach, lecz mamy silne podstawy by przypuszczać, że w przyszłości nasze wyniki pomogą zwiększyć skuteczność rehabilitacji osób chorych, po udarze mózgu”, mówi prof. Kossut.

Naukowcy z Instytutu Nenckiego podkreślają, że na obecnym etapie badań brakuje dowodów na skuteczność proponowanej terapii u ludzi oraz że nie badali, czy terapia lekami przeciwzapalnymi obniża prawdopodobieństwo udaru, a jedynie czy może pomóc zwalczać jego skutki. Do udaru mózgu najczęściej dochodzi z powodu zablokowania przepływu krwi przez naczynia krwionośne. Niedotlenienie neuronów prowadzi do ich śmierci, a wokół ogniska udaru zachodzi wiele patologicznych przemian. W następstwie uszkodzenia mózgu dochodzi do upośledzenia lub utraty czynności, którą sterował dotknięty udarem obszar. Chory ma zaburzenia mowy, ruchu, wzroku czy uwagi. U większości pacjentów po pewnym czasie utracone funkcje częściowo lub całkowicie powracają. Niekiedy następuje to spontanicznie, częściej jest to rezultat neurorehabilitacji.

„W obu przypadkach u podstaw procesu naprawy mózgu leży neuroplastyczność, czyli zdolność mózgu do zmiany własności komórek nerwowych i połączeń między nimi”, mówi dr Monika Liguz-Lęcznar z Instytutu Nenckiego. Po udarze zmiany neuroplastyczne nie zachodzą tak szybko, jak w zdrowym mózgu.

Badacze z Instytutu Nenckiego podejrzewali, że upośledzenie plastyczności może być spowodowane reakcją tkanki nerwowej na uszkodzenie i rozwijający się w tym miejscu stan zapalny. Aby udowodnić, że złagodzenie procesu zapalnego może wspomagać neurorehabilitację, zespół prof. Kossut przeprowadził doświadczenia na szczurach. Wywoływano u nich udar zlokalizowany w korze mózgowej, w pobliżu obszaru rejestrującego sygnały dochodzące z wibrys. Wibrysy to sztywne i długie włosy czuciowe, popularnie nazywane wąsami. U gryzoni są one ważnym narządem dotyku, potrzebnym do orientowania się w środowisku, zwłaszcza w nocy. Każda wibrysa pobudza niewielki, ściśle określony segment kory mózgowej. Obcinając niektóre wibrysy można na pewien czas wyeliminować część sygnałów docierających do mózgu. Wiadomo, że w tej sytuacji obszary kory aktywowane przez dotykanie pozostałych na pyszczku wibrys szybko się powiększają. Oznacza to, że pozostałe wibrysy „przejmują” obszary kory mózgowej wcześniej pobudzane przez obcięte wąsy.

„Opisana zmiana neuroplastyczna nie zachodzi, gdy ognisko udaru znajduje się w pobliżu obszaru kory należącego do wibrys. Pokazaliśmy, że kuracja ibuprofenem, podawanym zaraz po udarze, zmniejsza stan zapalny i przywraca zdolność do neuroplastyczności. W efekcie kora mózgowa przeorganizowuje się tak jak u zdrowych zwierząt” – mówi prof. Kossut.

Badania te sugerują zasadność stosowania ibuprofenu (i prawdopodobnie innych leków przeciwzapalnych) w leczeniu skutków udaru u ludzi. Terapia ibuprofenem powinna wtedy wspomagać plastyczność mózgu poprzez ograniczenie poudarowego stanu zapalnego, a zatem przyspieszać powrót sprawności utraconej na skutek udaru. Jeśli wyniki doświadczeń na szczurach zostaną potwierdzone w odpowiednich próbach klinicznych u ludzi, mogą wpłynąć na praktykę terapii poudarowej.

Preparat mózgu szczura. Komórki są wybarwione na fioletowo. Udar niszczy strukturę tkanki nerwowej. Strzałka wskazuje miejsce udaru, w którym komórki obumarły. (Źródło: Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego).

Ryc. 1. Preparat mózgu szczura. Komórki są wybarwione na fioletowo. Udar niszczy strukturę tkanki nerwowej. Strzałka wskazuje miejsce udaru, w którym komórki obumarły. (Źródło: Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego).

 

Opisane badania sfinansowano z grantów Polsko-Niemieckiego Programu Kooperacyjnego w Neuronaukach oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Opracowano na podstawie informacji prasowej Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego

Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Serwis FaktyMedyczne.pl wykorzystuje pliki cookies do gromadzenia informacji związanych z korzystaniem ze strony internetowej. Mechanizm cookies nie ma na celu pozyskiwania jakichkolwiek informacji o indywidualnych użytkownikach serwisu. Stosowany jest w celu usprawniania funkcjonowania serwisu zgodnie z obowiązującymi w sieci www standardami. Użytkownik może usunąć pliki cookies lub zmienić ich ustawienia w przeglądarce internetowej. Usunięcie lub zmiana ustawień plików cookies w przeglądarce może się wiązać z utrudnieniami w korzystaniu z Serwisu. Więcej informacji znajduje się w Polityce prywatności.