Doniesienie naukowe

O zachowaniu się przy stole, czyli jak młodzi chirurdzy radzą sobie z ostrymi narzędziami?

„O zachowaniu się przy stole” to przykład polskiej literatury średniowiecznej. Ale w przypadku chirurgii nabiera innego znaczenia. Jednym z elementów szkolenia młodych chirurgów są zasady obchodzenia się z ostrymi narzędziami mogącymi uszkodzić rękawiczkę i skórę. Łączy się to z ryzykiem przeniesienia zakażenia, głównie wirusowego. Dlatego te elementy szkolenia, czasem niedoceniane, stały się tematem artykułu w Canadian Journal of Surgery.

Chirurg, choć powszechnie zaliczany do pracowników umysłowych, musi się wykazywać nie tylko zdolnościami intelektualnymi. Niezwykle istotne są także jego umiejętności manualne. Autorzy artykułu Sharp-handling practices among junior surgical residents: a video analysis opublikowanego w Canadian Journal of Surgery zwracają jednak uwagę, że te ostatnie nie są być może w pełni wykorzystywane, jeżeli chodzi o bezpieczne posługiwanie się ostrymi narzędziami. Przepisy BHP są w tym przypadku często lekceważone, czy to przez niedbałość, czy to przez złą opinię o ich zasadności. Dotyczy to nie tylko lekarzy, którzy z uwagi na długi staż pracy czują, że mogą polegać na swoim doświadczeniu, lecz także osób, które dopiero się szkolą. Rzecz jasna, w tym przypadku nie zawsze musi to być kwestia nieznajomości lub negatywnego nastawienia do obowiązujących procedur – czasem chodzi po prostu o brak wprawy. Potwierdza to fakt, że do większości skaleczeń dochodzi w ciągu pierwszych trzech miesięcy trwania stażu. Jak wynika z badań przeprowadzonych w siedemnastu placówkach medycznych, tylko jednemu procentowi rezydentów udało się uniknąć ukłucia się igłą chirurgiczną w czasie trwania stażu.

To właśnie ten aspekt zagadnienia postanowili zbadać autorzy. W tym celu przeanalizowali nagrania operacji przepukliny pachwinowej u dzieci. Na wszystkich filmach rezydenci – przyszli chirurdzy ogólni (czternaście osób) i plastyczni (cztery osoby) – pełnili rolę głównych operatorów, asystowali im zaś specjaliści. W ocenie kierowano się wytycznymi Association of Perioperative Nurses (Stowarzyszenia Instrumentariuszek). Brano pod uwagę sposób manipulowania narzędziami, ich przekazywania oraz stosowanie komunikatów werbalnych. Zwrócono też uwagę na zastosowanie HFT (hands-free technique), techniki polegającej na tym, że narzędzia nie są podawane z ręki do ręki, lecz leżą na wyznaczonym wcześniej miejscu, skąd należy brać je samodzielnie. Z uwagi na jakość materiału wykluczono z badania dwa inne kryteria: używanie podwójnych rękawiczek oraz tępo zakończonych igieł chirurgicznych.

W sumie oceniono ponad tysiąc sytuacji. W 92,3% przypadków nie było problemu z właściwym przekazaniem instrumentu, bezpieczne manipulowanie nim udało się w prawie 70% przypadków, przy czym rezydenci – szczególnie ci zajmujący się chirurgią plastyczną – najgorzej radzili sobie z igłą chirurgiczną, najlepiej zaś (pełen sukces) ze skalpelem. Znacznie gorzej wygląda kwestia ostrzeżeń werbalnych – tych użyto tylko w 9,9% przypadków. Na ośmiu nagraniach nie zarejestrowano ani jednego takiego komunikatu. Na trzech filmach widać również wykorzystanie techniki HFT, uznawanej przez niektórych za bezpieczniejszą z uwagi na mniejsze ryzyko skaleczeń i uszkodzenia rękawiczek.

Zdaniem autorów, jako że lepiej zapobiegać niż leczyć (które to stwierdzenie raczej nie jest korzystne z punktu widzenia chirurga), w nauczaniu należy kłaść większy nacisk na procedury bezpieczeństwa. Tylko to pozwoli zmniejszyć ilość drobnych urazów spowodowanych niewłaściwym obchodzeniem się z ostrymi narzędziami. O ile bowiem najważniejsze jest dobro pacjenta, o tyle nie wolno zapominać o tym, że liczy się także bezpieczeństwo własne oraz współpracowników.

Piśmiennictwo:

  1. Tso, D., Langer, M., Blair, G.K., and Butterworth, S. (2012). Sharps-handling practices among junior surgical residents: a video analysis. Can J Surg 55, S178–S183.
  2. Bakaeen, F., Awad, S., Albo, D., Bellows, C.F., Huh, J., Kistner, C., Izard, D., Triebel, J., Khan, M., and Berger, D.H. (2006). Epidemiology of exposure to blood borne pathogens on a surgical service. Am. J. Surg. 192, e18–21.
  3. Makary, M.A., Al-Attar, A., Holzmueller, C.G., Sexton, J.B., Syin, D., Gilson, M.M., Sulkowski, M.S., and Pronovost, P.J. (2007). Needlestick Injuries among Surgeons in Training. New England Journal of Medicine 356, 2693–2699.
  4. Stringer, B., Infante-Rivard, C., and Hanley, J.A. (2002). Effectiveness of the hands-free technique in reducing operating theatre injuries. Occup Environ Med 59, 703–707.

Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Serwis FaktyMedyczne.pl wykorzystuje pliki cookies do gromadzenia informacji związanych z korzystaniem ze strony internetowej. Mechanizm cookies nie ma na celu pozyskiwania jakichkolwiek informacji o indywidualnych użytkownikach serwisu. Stosowany jest w celu usprawniania funkcjonowania serwisu zgodnie z obowiązującymi w sieci www standardami. Użytkownik może usunąć pliki cookies lub zmienić ich ustawienia w przeglądarce internetowej. Usunięcie lub zmiana ustawień plików cookies w przeglądarce może się wiązać z utrudnieniami w korzystaniu z Serwisu. Więcej informacji znajduje się w Polityce prywatności.