Z polskiej perspektywy

Pracuję z sercem – 11. Światowy Dzień Serca.

Panie Profesorze, co jest główną ideą Światowego Dnia Serca?
Co roku w 120 krajach Światowa Federacja Serca przypomina wszystkim o tym, jak ważne jest dbanie o własne serce i jakimi prostymi sposobami można tego dokonać. Upowszechniana jest w społeczeństwach podstawowa wiedza o chorobach sercowo-naczyniowych, o ogólnodostępnych i łatwych do zastosowania metodach profilaktyki schorzeń układu sercowo-naczyniowego, jak również metodach leczenia w przypadku ich wystąpienia. Program, jak co roku, będzie obejmował promocję prozdrowotnych zachowań i informował o stanowi zasadach postępowania profilaktycznego, a także będzie wskazywał na najważniejsze zagrożenia zdrowia na progu XXI w., takie jak miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadwaga i otyłość, cukrzyca, stres, depresja, niekorzystne efekty palenia papierosów i spożywania nadmiernych ilości alkoholu oraz narkotyków na ustrój człowieka. Tegoroczny Światowy Dzień Serca jest organizowany po raz jedenasty, a w Polsce centralne obchody odbędą się w Wadowicach, których głównym organizatorem jest prof. Piotr Podolec z Instytutu Kardiologii Uniwersytetu Jagiellońskiego z Zarządem Oddziału Krakowskiego PTK.


Dlaczego wciąż trzeba mówić o profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych?

Jest to niezmiernie ważne, ponieważ mimo istnienia nowoczesnych i doskonałych metod leczenia schorzeń układu sercowo-naczyniowego nadal ponad 17 mln ludzi na świecie co roku umiera z powodu chorób tego układu, wśród których najczęstszymi zabójcami są zawał serca i udar mózgu. Około 80% tych zgonów można zapobiec poprzez prostą do przeprowadzenia kontrolę głównych tzw. klasycznych czynników ryzyka – nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, otyłość, hipercholesterolemia, nikotynizm, brak ruchu, stres, racjonalna dieta. Zaangażowanie lekarza w walkę z czynnikami ryzyka musi być skorelowane z  silną wolą i chęcią pacjenta i jego najbliższego otoczenia do wdrożenia tych zaleceń w życie. Do podstawowych czynników ryzyka monitorowanych przez lekarza zalicza się pomiar ciśnienia, wagi ciała, poziomu glukozy i cholesterolu we krwi.

 

Jakie konsekwencje niosą za sobą schorzenia sercowo-naczyniowe dla ogółu społeczeństw?

Aż 50% zgonów dotyczy osób w wieku produkcyjnym, a według szacunków w 2030 r. będzie to nawet 65%. Konsekwencje ekonomiczne tego problemu są dramatyczne i wpływają na gospodarki wielu państw. Przykładowo przewidywane koszty jakie trzeba będzie ponieść z tego powodu w latach 2005-2015 w Chinach szacuje się na 550 mld dolarów, w Indiach 240 mld dolarów, w Rosji 300 mld dolarów a w Wielkiej Brytanii 33 mld dolarów. Straty związane z mniejszą wydajnością spowodowane tymi zachorowaniami kosztują o 400% więcej niż koszty leczenia. Patrząc na zagadnienie z drugiej strony okazuje się, że promowanie prozdrowotnego trybu życia, w tym również w miejscu pracy, może doprowadzić do obniżenia absencji w pracy i zmniejszenia strat z tym związanych o około 30% w ciągu 3,5 roku, średniego spadku liczby zwolnień lekarskich o 27%, redukcji o jedną czwartą kosztów opieki medycznej i wysokości wypłacanych zasiłków o jedną trzecią. Te liczby pokazują, że jest to w interesie nas wszystkich, tym bardziej w kontekście prowadzonych ostatnio dyskusji na temat podwyższenia wieku emerytalnego.

 

Jak wygląda sytuacja w naszym kraju?

W Polsce sytuacja jest bardzo niekorzystna. Wśród mężczyzn powyżej 45. roku życia aż 8 na 10 badanych ma nadciśnienie tętnicze i otyłość brzuszną, a jeszcze gorsza sytuacja jest wśród kobiet, gdzie problem ten dotyczy 9 na 10 z nich. U co drugiego pacjenta, u którego rozpoznawana jest cukrzyca, występuje również zaawansowana choroba układu sercowo-naczyniowego. Wielu z nich to pacjenci z rozpoznaną chorobą wieńcową, a co trzeci jest po incydencie zawałowym lub udarowym.

 

Hasło Światowego Dnia Serca, które zostanie przedstawione w ostatnią niedzielę września, brzmi: Pracuję z sercem. Dlaczego?

Oznacza to, że nie tylko w czasie wolnym, ale również w trakcie pracy – każdej pracy – musimy pamiętać o 10 zasadach, które pozwolą na zmniejszenie ryzyka wystąpienia incydentu sercowo-naczyniowego. Można je streścić następująco:
1. Zdrowo się odżywiaj: jedz dużo warzyw i owoców, a mało nasyconych kwasów tłuszczowych. Unikaj przetworzonej żywności, która często zawiera dużo soli.
2. Bądź aktywny fizycznie. Nawet 30 minut ruchu dziennie może mieć pozytywny wpływ na twoje serce.
3. Zrezygnuj z palenia. Pozwoli to w ciągu roku zmniejszyć ryzyko zawału o połowę.
4. Utrzymuj prawidłową wagę. Otyłość razem z nadmiarem soli w diecie doprowadza do nadciśnienia tętniczego, co zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia udaru mózgu i zawału serca.
5. Poznaj swoje parametry: m.in. wartość ciśnienia, poziom glukozy i cholesterolu, obwód w pasie. Pozwoli to oszacować ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych i wdrożyć odpowiednie postępowanie profilaktyczne.
6. Ogranicz spożycie alkoholu. Nadmiar alkoholu odpowiada za nadciśnienie tętnicze i wzrost wagi ciała.
7. Żądaj, aby twoje otoczenie było wolne od dymu tytoniowego. W miejscu pracy nie może być stref palenia tytoniu, zarówno oficjalnych jak i nieoficjalnych. Bierne palenie jest równie szkodliwe jak aktywne.
8. Wygospodaruj czas i miejsce na choćby niewielką aktywność fizyczną podczas pracy.
9. Kształtuj zdrowe nawyki żywieniowe poprzez dopytywanie się o zdrową żywność osób, które ją przygotowują.
10. Staraj się ograniczyć stres, który w połączeniu z innymi czynnikami ryzyka sprzyja chorobom serca.

Wprowadzenie tych zasad w godzinach aktywności zawodowej z pewnością pozwoli na dłuższe i bardziej komfortowe życie.

 

To ambitne zadania dla wszystkich. Co jednak powinni robić pacjenci z już zdiagnozowaną chorobą sercowo-naczyniową?

Nie liczmy na to, że po rozpoznaniu nadciśnienia tętniczego, cukrzycy czy innego schorzenia problem rozwiąże nam przyjmowanie kilku tabletek. Owszem, trzeba przyjmować leki, ale gwarancję sukcesu możemy mieć dopiero przy przestrzeganiu wyżej wymienionych zasad w połączeniu z zastosowaną terapią. Absolutnie należy dążyć do  zmiany dotychczasowego trybu życia.

 

Za nami już 10 edycji Światowego Dnia Serca. Co udało się osiągnąć?

To jest niekończąca się historia. Żadna jednorazowa akcja nie jest w stanie spowodować spektakularnego sukcesu. Ideą przyświecającą Światowej Federacji Serca wraz ze Światową Organizacją Zdrowia jest permanentna edukacja społeczeństw i monitorowanie tego problemu w całym świecie. Na dzień dzisiejszy mamy zidentyfikowanych ponad 100 czynników ryzyka wystąpienia incydentu sercowo-naczyniowego. Okazuje się, że tak naprawdę o podwyższonym ryzyku wystąpienia zawału serca decyduje w ponad 90% koincydencja pięciu klasycznych czynników ryzyka – nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, otyłość brzuszna, palenie tytoniu i czynniki psychologiczne, a o 90% ryzyku wystąpienia udaru mózgu decyduje 10 czynników ryzyka - pięć wyżej wymienionych oraz nieprawidłowa dieta, brak aktywności fizycznej, stosunek stężeń apolipoproteiny B do A1 oraz obciążający wywiad sercowy i spożywanie alkoholu. Posługując się bardzo prostym modelem SCORE przy wykorzystaniu podstawowych danych (wiek, płeć, stężenie cholesterolu, palenie tytoniu, wartości skurczowego ciśnienia tętniczego) lekarz może określić ryzyko wystąpienia zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych u badanego pacjenta w okresie 10 lat. Na podstawie wyników badań wiadomo, że wpływając na czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, można zredukować ryzyko wystąpienia zawału i udaru. Być może ciągłe sygnalizowanie zagrożenia w końcu odniesie oczekiwany skutek. W krajach, w których ludzie starają się respektować zasady zdrowego trybu życia średnia długość życia ulega wydłużeniu. Najgorzej jest w krajach Trzeciego Świata i to jest problem, przed którym stoi Światowa Organizacja Zdrowia.

 

Bardzo dziękuję za rozmowę.

 

Rozmawiała Joanna Pomorska

Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Serwis FaktyMedyczne.pl wykorzystuje pliki cookies do gromadzenia informacji związanych z korzystaniem ze strony internetowej. Mechanizm cookies nie ma na celu pozyskiwania jakichkolwiek informacji o indywidualnych użytkownikach serwisu. Stosowany jest w celu usprawniania funkcjonowania serwisu zgodnie z obowiązującymi w sieci www standardami. Użytkownik może usunąć pliki cookies lub zmienić ich ustawienia w przeglądarce internetowej. Usunięcie lub zmiana ustawień plików cookies w przeglądarce może się wiązać z utrudnieniami w korzystaniu z Serwisu. Więcej informacji znajduje się w Polityce prywatności.