Migotanie przedsionków (AF) jest arytmią stwierdzaną u ponad 6 milionów mieszkańców Unii Europejskiej, a wedle prognoz demograficznych liczba ta ulegnie podwojeniu w czasie kolejnych 30–50 lat. AF nie jest arytmią łagodną. Wystąpienie AF wiąże się z co najmniej 2-krotnym wzrostem śmiertelności i 5-krotnym wzrostem częstości występowania udarów centralnego układu nerwowego. Arytmia prowadzi do pogorszenia tolerancji wysiłku, jakości życia, rozwoju niewydolności serca oraz zwiększenia częstości hospitalizacji, nie tylko z przyczyn sercowo-naczyniowych.

W czerwcu 2011 roku w Madrycie odbył się kongres Europejskiego Towarzystwa Rytmu Serca (European Heart Rhythm Association) – EUROPACE 2011. Organizowana cyklicznie co 2 lata konferencja, jak zwykle poświęcona była nowościom w zakresie diagnostyki i leczenia zaburzeń rytmu serca i dominowała w niej problematyka związana z AF.

Pomimo pełnej świadomości o niekorzystnym wpływie AF na wczesne i odległe rokowanie oraz przebieg chorób współistniejących, głównie z zakresu układu sercowo-naczyniowego, brak jest pewnych danych usprawiedliwiających uporczywą walkę o przywrócenie i utrzymanie rytmu zatokowego jako poprawę rokowania. Wszystkie dotychczas opublikowane badania wskazują bowiem, że kontrola rytmu u chorych z AF nie jest gorsza w porównaniu ze strategią utrzymania rytmu zatokowego. Co prawda przywoływane wielokrotnie w czasie Kongresu wyniki subanalizy badania AFFIRM wskazujące, że rytm zatokowy okazał się być niezależnym czynnikiem poprawiającym przeżywalność w analizowanej grupie chorych z AF, to niestety stosowanie leków antyarytmicznych istotnie pogarszało rokowanie. Na kanwie cytowanych wyników omawiana była rola nowego leku antyarytmicznego dronedaronu. Na bazie wyników badania ATHENA podkreślano rolę dronedaronu jako pierwszego leku antyarytmicznego o korzystnym wpływie na rokowanie, głównie poprzez zmniejszenie częstości hospitalizacji z przyczyn sercowo-naczyniowych w grupie chorych z AF.

W czasie Kongresu omawiano także nowe strategie prewencji powikłań zatorowo-zakrzepowych u chorych z AF, począwszy od nowych metod leczenia inwazyjnego z wykorzystaniem okluderów uszka lewego przedsionka, na nowych lekach przeciwzakrzepowych kończąc. Podkreślano rolę nowych preparatów, bezpośrednich inhibitorów czynnika II lub X w prewencji udarów u chorych z AF. Dabigatran, nowy zaakceptowany lek przeciwzakrzepowy dla chorych z niezastawkowym AF, już wkrótce zyska bowiem nowych konkurentów: riwaroksaban i apiksaban.

Liczne sesje poświęcone zabiegowemu leczeniu AF były pretekstem do polemiki pomiędzy zwolennikami i przeciwnikami ablacji. Jak wiemy, dotychczas brak jest twardych dowodów usprawiedliwiających coraz większe upowszechnienie tej metody. Pomimo, że dysponujemy wynikami wzrastającej liczby badań oceniających skuteczność i bezpieczeństwo ablacji AF, brak jest nadal jednoznacznych danych wskazujących na korzystny wpływ tej formy leczenia na rokowanie, redukcję śmiertelności czy chociażby zmniejszenie liczby hospitalizacji chorych poddanych leczeniu inwazyjnemu. Na tym tle prezentowane były obiecujące wyniki badań porównujących klasyczne metody ablacji z małoinwazyjnymi metodami ablacji epikardialnych.

Na Kongresie, który tak jak dotychczas cieszył się olbrzymim zainteresowaniem i był bez wątpienia prawdziwym festiwalem aktualnych możliwości współczesnej farmako- i elektroterapii zaburzeń rytmu serca, poza ugruntowanymi formami leczenia prezentowane były nowe potencjalne możliwości terapii, które co prawda na razie są w sferze badań, jednak obiecujące wyniki wskazują, że być może już niedługo wejdą do standardu i naszej codziennej praktyki. W Madrycie prezentowano miedzy innymi nowe metody antyarytmicznej stymulacji przedsionkowej w ramach prewencji nawrotu AF w wybranych grupach chorych. Prezentowane wstępne wyniki wpływu terapii resynchronizującej, w tym nowych metod trójpunktowych stymulacji lewej komory, w zmniejszaniu ryzyka nawrotu AF u chorych z niewydolnością serca i istotną dysfunkcją lewej komory.