W czasie tegorocznego Kongresu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego zaprezentowano między innymi wyniki badania PURE (Use of secondary prevention drugs for cardiovascular disease in the community in high-income, middle-income, and low-income countries). Badanie to jest kolejnym dużym projektem profesora S. Yusufa.

Celem badania PURE była ocena częstości stosowania leków w ramach wtórnej profilaktyki. Do badania włączono 153 996 pacjentów z 17 krajów. Spośród nich 7519 osób zadeklarowało przebycie udaru mózgu lub chorobę niedokrwienną serca. W analizie uwzględniono między innymi częstość stosowania leków przeciwpłytkowych, leków β-adrenolitycznych, inhibitorów enzymu konwertującego angiotensynę (EKA), sartanów i statyn. Wykazano niską częstość stosowania wszystkich grup leków o udowodnionym korzystnym wpływie na rokowanie, szczególnie w krajach rozwijających się. Leki przeciwpłytkowe stosowało ogółem 26% osób (64% w krajach najbogatszych, 11% w krajach najbiedniejszych), leki β-adrenolityczne 20% (47% w krajach najbogatszych, 11% w krajach najbiedniejszych), inhibitory EKA lub sartany 20% (odpowiednio 52% i 7%), a statyny 17% (71% i 5%). Dla wszystkich grup leków stwierdzono istotną korelację między częstością ich stosowania, a wielkością wydatków na zdrowie na głowę obywatela, przy czym najwyższą korelację stwierdzono dla statyn (r=0,88). Generalnie, na obszarach wiejskich leki o udowodnionym korzystnym działaniu we wtórnej profilaktyce chorób układu krążenia stosuje się rzadziej niż w miastach. Takiej zależności nie stwierdzono jedynie w krajach najbogatszych. W publikacji wykazano, że prawdopodobieństwo stosowania leków we wtórnej prewencji w większym stopniu zależy od kraju, w którym się mieszka niż od czynników indywidualnych. Istotną informacją jest również stopniowe zmniejszanie się częstości stosowania leków wraz z upływem czasu od rozpoznania choroby niedokrwiennej serca. Szkoda, że w badaniu nie oceniano kontroli czynników ryzyka. Byłoby to znacznie trudniejsze zadanie (biorąc pod uwagę realizację badania w wielu krajach o bardzo słabo rozwiniętej infrastrukturze), jednak wartość takiego opracowania byłaby jeszcze wyższa.

W wielu badaniach wykazywano poprawę rokowania związaną ze stosowaniem leków przeciwpłytkowych, leków β-adrenolitycznych, inhibitorów EKA oraz statyn. Opisana publikacja jest kolejną analizą wskazującą, że w codziennej praktyce lekarskiej niewykorzystywane są wszystkie możliwości terapeutyczne. Pierwszymi takimi badaniami były programy ASPIRE, a następnie EUROASPIRE I i prowadzony równolegle Krakowski Program Wtórnej Prewencji Choroby Niedokrwiennej Serca. W kolejnych latach opublikowano wiele podobnych analiz, zarówno w kraju, jak i za granicą. Badanie PURE wskazuje, że na całym świecie niewystarczająco wykorzystuje się skuteczne metody wydłużania życia u pacjentów z chorobami układu krążenia, przy czym różnice miedzy zaleceniami a praktyką są tym większe, im kraj jest biedniejszy.

Istotną zaletą badania PURE jest porównanie jakości opieki medycznej w zakresie wtórnej profilaktyki chorób układu krążenia w krajach o bardzo zróżnicowanych dochodach mieszkańców oraz nakładach na ochronę zdrowia. Ostatnie polskie dane dotyczące częstości stosowania leków we wtórnej profilaktyce choroby niedokrwiennej serca pochodzą z badania Euroaspire-Polska (do tego badania włączano pacjentów hospitalizowanych z powodu choroby niedokrwiennej serca). W grupie osób włączonych do badania Euroaspire-Polska częściej stosowano leki przeciwpłytkowe, leki β-adrenolityczne, leki hamujące układ renina-angiotensyna, jak również statyny niż w ośrodkach z krajów bogatych uczestniczących w programie PURE [1,2]. W Polsce, podobnie jak w ośrodkach biorących udział w badaniu PURE, obserwuje się stopniowe zmniejszanie się częstości stosowania leków poprawiających rokowanie w miarę upływu czasu od incydentu wieńcowego [1,2]. Badanie PURE dowodzi, iż również w tym względzie polska populacja nie różni się od populacji innych krajów.

Wykazanie niedostatecznej realizacji zaleceń dotyczących wtórnej profilaktyki w codziennej praktyce stało się podstawą realizacji badania EuroAction, w którym oceniano skuteczność interwencji wieloczynnikowej prowadzonej przez zespół złożony z pielęgniarki, fizjoterapeuty oraz dietetyka, we współpracy z lekarzem [3]. Taka forma rehabilitacji kardiologicznej i edukacji pacjenta okazała się być skuteczną formą poprawy kontroli czynników ryzyka u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca.

 

 Piśmiennictwo:

1. Jankowski P, Kawecka-Jaszcz K, Pajak A i wsp. Secondary prevention of coronary artery disease in hospital practice over the decade 1996-2006. Results of the Cracovian Program for Secondary Prevention of Ischaemic Heart Disease and Polish parts of the EUROASPIRE II and EUROASPIRE III surveys. Kardiol Pol. 2009; 67(8A): 970-7.

2. Pajak A, Jankowski P, Kawecka-Jaszcz K i wsp. Changes in secondary prevention of coronary artery disease in the post-discharge period over the decade 1997-2007. Results of the Cracovian Program for Secondary Prevention of Ischaemic Heart Disease and Polish parts of the EUROASPIRE II and III surveys. Kardiol Pol. 2009; 67: 1353-9.

 3. Wood DA, Kotseva K, Connolly S i wsp. Nurse-coordinated multidisciplinary, family-based cardiovascular disease prevention programme (EUROACTION) for patients with coronary heart disease and asymptomatic individuals at high risk of cardiovascular disease: a paired, cluster-randomised controlled trial. Lancet. 2008; 371: 1999-2012.