Powikłania miażdżycy – zawał serca

Zawał serca jest jedną z najczęstszych ostrych klinicznych manifestacji aterotrombozy. Z definicji, zawał serca oznacza martwicę fragmentu mięśnia sercowego. Przyczyną martwicy jest niedostateczna dostawa tlenu i składników odżywczych do mięśnia sercowego względem jego zapotrzebowania. Żeby zrozumieć mechanizm zawału serca zastanówmy się jak tlen i inne niezbędne składniki odżywcze są dostarczane do komórek mięśnia serca.

Skąd się bierze zawał serca?

Zawał serca to jeden z najczęstszych ostrych stanów kardiologicznych. Dzięki prowadzonemu Ogólnopolskiemu Rejestrowi Ostrych Wieńcowych dysponujemy danymi o częstości występowania ostrego zespołu wieńcowego i zawału serca. Każdego roku w Polsce dochodzi do ponad 100 000 przypadków ostrego zespołu wieńcowego. W oparciu o dane z Rejestru możemy powiedzieć, że około 60% ostrych zespołów wieńcowych przebiega z martwicą mięśnia sercowego (czyli spełnia kryteria rozpoznania zawału serca).

Zawał serca w liczbach

Klasycznym objawem niedokrwienia mięśnia sercowego jest zespół dolegliwości nazywanych dławicą piersiową. Najczęściej występującym objawem jest ból w klatce piersiowej. Charakter i natężenie bólu może być różne. Zwykle jest to ból dławiący, opisywany przez chorych jako ucisk lub rozpieranie w klatce piersiowej. Znacznie rzadziej występuje ból kłujący. Natężenie dolegliwości też może być różne i zależy od skłonności osobniczych – ból może być nie do wytrzymania, może być stosunkowo niewielki lub zmienny w czasie.

Dławica – objaw niedokrwienia mięśnia sercowego

Szczególnie groźnym zjawiskiem jest tzw. opóźnienie przedszpitalne – wydłużenie czasu od początku wystąpienia objawów do hospitalizacji. Według danych z Rejestru średnie opóźnienie przedszpitalne w Polsce to ponad 3 i pół godziny. Jest to spowodowane obawą chorych przed wezwaniem pogotowia ratunkowego i zbyt długim oczekiwaniem na ustąpienie objawów. W rzeczywistości każde dolegliwości dławicowe lub napad duszności utrzymujące się dłużej niż 20 minut stanowią dostateczny powód do niepokoju i wezwania pogotowia ratunkowego. Objawy trwające dłużej niż 20 minut rzadko ustępują samoistnie, a nawet jeżeli ustąpią można spodziewać się, że będą nawracać. W przypadku zawału serca istnieje zasada „złotej godziny” rokowanie pacjenta jest najkorzystniejsze jeżeli uda się udrożnić zamknięte naczynie wieńcowe w ciągu pierwszych 60 (a nawet 90) minut od wystąpienia objawów. To logiczne, ponieważ w pierwszych minutach niedokrwienia najłatwiej odwrócić niekorzystne zmiany metaboliczne w komórkach mięśnia sercowego i zapobiec martwicy.

Dlaczego ważna jest szybka diagnoza?

Najczęstszą przyczyną ostrego zespołu wieńcowego i zawału serca jest nagłe zamknięcie lub istotne zwężenie naczynia wieńcowego. Nagłe pęknięcie blaszki miażdżycowej powoduje wykrzepianie krwi na odsłoniętej powierzchni naczynia, tworzenie się czopu z krwinek i płytek krwi – przeszkody w przepływie krwi przez naczynie. Niedostateczny dopływ krwi do komórek mięśnia sercowego powoduje ich obumieranie. Stąd jednym z najważniejszych celów w leczeniu ostrej fazy zawału serca jest możliwie jak najszybsze udrożnienie zamkniętego naczynia, tzw. leczenie reperfuzyjne.

Leczenie inwazyjne w ostrym zespole wieńcowym/zawale serca

Najwięcej korzyści daje postępowanie, które ma na celu zmniejszenie ryzyka zawału serca u osób z dużą szansą na wystąpienie niedokrwienia mięśnia sercowego. Działania profilaktyczne to tzw. prewencja pierwotna. Prewencja pierwotna ma zabezpieczyć osobę dotychczas zdrową przed wystąpieniem pierwszego w życiu zawału serca.

Co to jest prewencja wtórna po zawale serca?

Według obecnej wiedzy medycznej warunkiem najkorzystniejszego rokowania po przebytym zawale serca jest optymalna farmakoterapia. Wymienia się szereg grup leków, które w dużych próbach klinicznych istotnie poprawiały przeżycie chorych po zawale serca. W tabeli poniżej znajdują się informacje o najważniejszych grupach leków przeznaczonych do stosowania m.in. przez osoby po przebytym zawale serca. Zamieszczono też krótki opis mechanizmu działania. Większość z wymienionych substancji działa ogólnoustrojowo – efekt leczenia nie dotyczy jedynie serca – co przekłada się na inne korzyści sercowo-naczyniowe (jak redukcja ryzyka wystąpienia udaru mózgu czy innych manifestacji miażdżycy), ale może powodować również wystąpienie działań niepożądanych. Najczęściej działania niepożądane w przypadku stosowania tych leków w optymalnych dawkach nie są groźne, a często są przemijające (występują tylko w początkowej fazie leczenia). Niemniej świadomość o możliwości wystąpienia konkretnych działań niepożądanych swoistych dla danych grup leków wydaje się istotna, ponieważ przekazanie lekarzowi informacji o takim zdarzeniu będzie skutkować podjęciem kolejnych decyzji terapeutycznych i dalszą optymalizacją farmakoterapii.

Farmakoterapia po zawale serca
Czytaj więcej

Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Serwis FaktyMedyczne.pl wykorzystuje pliki cookies do gromadzenia informacji związanych z korzystaniem ze strony internetowej. Mechanizm cookies nie ma na celu pozyskiwania jakichkolwiek informacji o indywidualnych użytkownikach serwisu. Stosowany jest w celu usprawniania funkcjonowania serwisu zgodnie z obowiązującymi w sieci www standardami. Użytkownik może usunąć pliki cookies lub zmienić ich ustawienia w przeglądarce internetowej. Usunięcie lub zmiana ustawień plików cookies w przeglądarce może się wiązać z utrudnieniami w korzystaniu z Serwisu. Więcej informacji znajduje się w Polityce prywatności.