Z ręką na pulsie

Dylematy moralne lekarzy

Wybory przed jakimi stają lekarze w swojej codziennej praktyce medycznej do łatwych nie należą. Nie ma prostych rozwiązań dla skomplikowanych sytuacji. W swoim postępowaniu kierują się ogólnie uznanymi wartościami i zasadami, lecz czasami trudno pogodzić je z tym, co przynosi rzeczywistość. A przecież każdy z nich ma dodatkowo swoje własne emocje i uczucia, co jeszcze bardziej utrudnia podejmowanie racjonalnych decyzji.

Zdrowie i życie ludzkie jest bezcenne, natomiast kuracja ma już niestety wymierną cenę. Czasem okazuje się, że jest ona tak wysoka, że leczenie przestaje być opłacalne. Czy warto jest poświęcić ogromne pieniądze na nowoczesne specyfiki służące do leczenia chorych z zaawansowaną chorobą nowotworową, o których wiadomo, że terapia taka nie przyniesie oczekiwanych skutków? Czy lepiej te pieniądze przeznaczyć na leczenie innych osób, które mają szansę na wyzdrowienie. Odpowiedzi na tego typu pytania są niezmiernie trudne ze względów etycznych i emocjonalnych oraz zależne od punktu widzenia. Inne stanowisko zajmie płatnik, inne chory i jego rodzina. Gdzieś tutaj musi też odnaleźć się lekarz, którego zadaniem jest udzielenie choremu pomocy, a trudną decyzję musi podjąć pod presją czasu i okoliczności.

Medycyna to ogrom wiedzy, którą lekarze są zobowiązani opanować. Dodatkowo narzuca się im także konieczność rozstrzygania dylematów etycznych i przestrzegania norm, za pomocą których próbuje się regulować zawiłe zagadnienia związane z chorobą, życiem i śmiercią. Ciężko więc zaprzeczyć stwierdzeniu, że wykonywanie zawodu lekarza w obecnych czasach staje się coraz trudniejsze.

Współczesne zdobycze medycyny dają możliwości, o których nie śniło się kilkanaście czy nawet kilka lat temu. Dziś wykonuje się operacje nienarodzonego dziecka w łonie matki, dostępne są różne procedury pozaustrojowego zapłodnienia, w niektórych ośrodkach niemal rutynowo wykonuje się przeszczepy nerek, serca, płuc czy szpiku kostnego. Trwają prace nad regeneracją uszkodzonych komórek nerwowych oraz przeszczepieniem rdzenia kręgowego. O klonowaniu już nie wspominając. Wobec takiego postępu w medycynie rosną też oczekiwania społeczne, co zwiększa, i tak już wysoką, presję wywieraną na lekarzy. Coraz częściej przecież zdarza się, że pacjenci oczekują od lekarza niemal cudu w zmaganiach z chorobą, ale także w zmaganiach ze starością, nadwagą czy nałogami. Rodzą się zatem pytania o społeczne koszty rozwoju medycyny, o dostęp do drogich technologii medycznych, kto ma prawo do leczenia, czy można komuś tego prawa odmówić, gdzie są granice ludzkiego życia, kto i jakie decyzje powinien podejmować.

Na tym polu obserwujemy stały konflikt wartości. Okazuje się, że w zakresie trudnych decyzji medycyna ma wiele wspólnego z filozofią. Obie te dziedziny dotykają tego samego – dobra i zła, życia i śmierci. Etyka lekarska kojarzy się przede wszystkim z przysięgą Hipokratesa, którą składają kolejne pokolenia lekarzy. Ale czy ten kodeks nadal jest aktualny? Zdaniem etyka, prof. Pawła Łukowa większość jego zasad, zwłaszcza paternalizm, jest obecnie bardzo trudnych do utrzymania, oprócz dwóch – obowiązku poufności, czyli ochrony informacji o prywatności pacjenta, oraz zakazu wykorzystywania przewagi nad pacjentem dla własnej korzyści.

 „Decyzje? Wciąż musimy je podejmować, kierując się wiedzą medyczną, sumieniem i dostępnością środków do leczenia” – uważa prof. Karina Jahnz-Różyk, internista, alergolog oraz specjalista pulmonologii. Sama była świadkiem, gdy lekarz, wbrew zaleceniom, podłączył do respiratora chorego terminalnie na nowotwór, gdyż był z nim zżyty i miał nadzieję, że uda się go uratować. Gdyby w tym samym czasie respirator był potrzebny dla innej osoby, lekarz ten miałby ogromne problemy.

Konieczne wydaje się zaoferowanie lekarzom pomocy w rozwiązywaniu problemów związanych z koniecznością dokonywania trudnych wyborów i podejmowania decyzji klinicznych. Etyka kliniczna stara się znaleźć optymalne podejście do opieki nad pacjentem uwzględniające uczucia pacjentów, ich rodzin oraz postawę pracowników służby zdrowia. Coraz częściej znajduje się ona w programie nauczania oraz w programach wydarzeń naukowo-szkoleniowych. Zaś wszelkie dyskusje na temat zagadnień etycznych w medycynie są znakomitą okazją do wymiany poglądów i skonfrontowania własnych emocji z odczuciami innych. 

Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Serwis FaktyMedyczne.pl wykorzystuje pliki cookies do gromadzenia informacji związanych z korzystaniem ze strony internetowej. Mechanizm cookies nie ma na celu pozyskiwania jakichkolwiek informacji o indywidualnych użytkownikach serwisu. Stosowany jest w celu usprawniania funkcjonowania serwisu zgodnie z obowiązującymi w sieci www standardami. Użytkownik może usunąć pliki cookies lub zmienić ich ustawienia w przeglądarce internetowej. Usunięcie lub zmiana ustawień plików cookies w przeglądarce może się wiązać z utrudnieniami w korzystaniu z Serwisu. Więcej informacji znajduje się w Polityce prywatności.